از دیرباز تبیین علم الهی مورد اختلاف مکاتب مختلف فلسفی و کلامی بوده است لکن در مساله تابعیت علم از معلوم با دو رویکرد مواجه هستیم یکی بین متکلمین و دیگری از سوی عرفا
لکن هدف متکلمین از طرح مساله ی تابعیت علم، مقابله با نظر فلاسفه بود که علم الهی را فاعلی میدانستند و علم به نظام احسن را منشا صدور کثرات میدانستند و سیر تطور نظر فلاسفه در حکمت متعالیه با طرح علم اجمالی در عین کشف تفصیلی به اوج خود رسید.
در آن سوی دیگر نظر متکلمین در عرفان نظری پیشرفت چشمگیری پیدا کرده و جایگاه این مساله در بین عرفا اهمیت خاصی پیدا کرده است تا جایی که کمتر کتاب عرفانی پیدا میشود که به این مساله اشاره نکرده باشد.
علی رغم کم بودن کلمات عرفا در مساله تابعیت علم از معلوم و کم بود پیشینه تحقیقی این مسأله بین متاخرین با بررسی آثار اصلی عرفا و شارحانشان توانستیم تبیینی از نظر عرفا در این باب ارائه دهیم لکن دیگر تقابلی با نظر عرفا نخواهد داشت بلکه ملاصدرا در تبیین نظر حکمت متعالیه از نظر عرفا استفاده کرده و بین هردو نظر جمع کرده است.
